الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
92
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
رستاخيز مىگويد : يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ : « روزى كه آن را مشاهده كنيد ، مادران شيرده فرزندان شير خوار خود را فراموش مىكنند » . قابل توجه اينكه در مورد « پدر » تعبير به * ( لا يَجْزِي ) * ، ( فعل مضارع مىكند ) و در مورد فرزند تعبير به « جاز » ( اسم فاعل ) . اين تفاوت تعبير ممكن است از باب تنوع در سخن باشد ، يا اشاره به وظيفه و مسئوليت فرزند در مقابل پدر ، زيرا اسم فاعل دوام و تكرار بيشترى را مىرساند . به تعبير ديگر از عواطف پدرى انتظار مىرود كه حد اقل در پاره اى از موارد تحمل عذاب فرزند را بكند آن چنان كه در دنيا ناملايمات او را به جان مىخريد ولى در مورد فرزند انتظار مىرود كه مقدار بيشترى از ناملايمات پدر را به خاطر حقوق فراوانى كه بر او دارد متحمل شود ، در حالى كه هيچيك از اين دو ، در آن روز ، كمترين مشكلى را از ديگرى نمىگشايند ، و همه گرفتار اعمال خويشند و سر در گريبان خود . در پايان آيه انسانها را از دو چيز بر حذر مىدارد ، مىفرمايد : « وعده خدا حق است مبادا زندگى دنيا شما را بفريبد ، و مبادا شيطان شما را گول زند » ( * ( إِنَّ وَعْدَ اللَّه حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَلا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّه الْغَرُورُ ) * ) . در واقع در برابر دو امر كه در آغاز آيه بود ، دو نهى در اينجا ديده مىشود زيرا اگر توجه به خدا و ترس از حساب و جزا در انسان زنده شود ترسى از انحراف و آلودگى در او نيست ، مگر از دو راه : يكى اينكه زرق و برق دنيا ، واقعيتها را در نظر او دگرگون سازد ، و قدرت تشخيص را از او بگيرد كه حب دنيا ريشه همه گناهان است ، ديگر اينكه وسوسههاى شيطانى او را فريب دهد ، و مغرور سازد و از مبدء و معاد دور كند . اگر اين دو راه نفوذ گناه بسته شود ، ديگر هيچ خطرى او را تهديد نمىكند ، و به اين ترتيب چهار دستور فوق مجموعه كاملى از برنامه نجات آدمى